Terugkeer, detentie en verwijdering

Myria ziet erop toe dat de grondrechten worden gerespecteerd van vreemdelingen die worden vastgehouden of in een procedure van verwijdering of terugkeer zitten. Om dat te kunnen doen, heeft het recht om de administratieve detentieplaatsen van vreemdelingen te bezoeken (gesloten centra en INAD-centra). Bovendien moet het op de hoogte worden gehouden van de klachten van vreemdelingen bij de Klachtencommissie.

Bevel om het grondgebied te verlaten (BGV)

Vreemdelingen die niet (langer) voldoen aan de voorwaarden om wettig in België te verblijven, kunnen van de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) een bevel om het grondgebied te verlaten (BGV) krijgen. Dat is een administratieve beslissing waarop al dan niet een termijn wordt geplakt. Ze kan samengaan met een verbod om de Schengenzone opnieuw binnen te komen voor een bepaalde tijd. De terugkeer van iemand die een BGV heeft ontvangen naar zijn herkomstland of naar het land dat hem opnieuw toegang geeft, kan op twee manieren: vrijwillig of door een verwijdering. In dat geval organiseert de overheid die vanuit een detentieplaats.

Er zijn twee manieren om het grondgebied vrijwillig te verlaten:

  • vrijwillig vertrek: op eigen initiatief, zonder ondersteuning of begeleiding;
  • begeleide vrijwillige terugkeer: met ondersteuning en begeleiding van organisaties zoals Caritas, IOM of van de DVZ.

Voor vreemdelingen die het grondgebied moeten verlaten, kan de overheid overgaan tot een verwijdering en hen daarvoor in detentie houden:

  • als de vreemdeling zich aandient aan de grens en hem de toegang wordt geweigerd, spreken we van een terugdrijving;
  • als de vreemdeling wordt aangehouden in irregulier verblijf en geen gevolg heeft gegevens aan een BGV binnen de opgelegde termijn of een BGV heeft gekregen zonder uitvoeringstermijn.

Een verwijdering gebeurt met of zonder escorte. Dat hangt af van het feit of de vreemdeling zich al dan niet verzet tegen zijn vertrek. Een verwijdering mét escorte komt overeen met een gedwongen terugkeer of een repatriëring. De Algemene Inspectie van de federale en lokale politie (AIG) moet controleren of de begeleiders van het escorte geweld of dwang gebruiken.

Detentieplaatsen van vreemdelingen

De DVZ kan een vreemdeling in detentie houden met het oog op zijn verwijdering. Dat wordt ook administratieve detentie genoemd:

* ofwel in een van de vijf gesloten centra:

  • Transitcentrum Caricole in Melsbroek, naast de luchthaven van Zaventem
  • Repatriëringscentrum 127bis in Steenokkerzeel, naast de luchthaven van Zaventem
  • Centrum voor illegalen Vottem
  • Centrum voor illegalen Merksplas
  • Centrum voor illegalen Brugge 

* ofwel in een van de vijf INAD-centra in de luchthavens van Charleroi, Bierset, Deurne, Oostende en Wevelgem (alleen bij terugdrijvingen);

* ofwel in een alternatief voor detentie, de zogenaamde terugkeerwoningen of woonunits (alleen voor gezinnen met minderjarige kinderen).

De DVZ kan ook bepaalde categorieën van asielzoekers in detentie houden (asielaanvragen aan de grens, meervoudige asielaanvragen, asielaanvragers in Dublin-procedure …).