Tussenkomst bij de Raad van Europa over de opvangcrisis
In 2023 heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens België in het arrest-Camara veroordeeld omdat het een asielzoeker vijf maanden lang niet heeft opgevangen. Het Hof heeft toen een “systematisch verzuim van de Belgische overheden” vastgesteld om definitieve rechterlijke beslissingen betreffende de opvang van verzoekers om internationale bescherming ten uitvoer te leggen (EHRM, Camara t. België, §118).
In juli 2024 hebben Myria en het Federaal Instituut voor de Rechten van de Mens (FIRM) de maatregelen van de federale regering geëvalueerd en hun vaststellingen meegedeeld aan het Comité van Ministers. Ze hebben vastgesteld dat de maatregelen die de overheid heeft genomen ontoereikend zijn. Er waren wel enkele goede praktijken opgezet, maar deze zijn afhankelijk van de goede wil van de terreinactoren.
Op 20 september 2024 heeft het Comité van Ministers van de Raad van Europa aangegeven dat België niet voldoende doet om de opvangcrisis op te lossen. Het Comité van Ministers zal het actieplan van ons land verder blijven opvolgen. Myria en het FIRM hebben aangegeven dat de federale regering tot nu toe geen toereikende maatregelen heeft genomen om het gebrek aan opvangplaatsen voor asielzoekers op te lossen.
In september 2025 heeft het Comité van Ministers van de Raad van Europa een tweede keer vergaderd om te onderzoeken of de Belgische Staat toereikende maatregelen heeft genomen om dat arrest uit te voeren.
Met het oog op die vergadering hebben Myria en het FIRM beslist om in deze tussenkomst hun vaststellingen aan het Comité van Ministers over te maken. Daarbij hebben zij een stand van zaken opgemaakt van de situatie en hebben ze de maatregelen geëvalueerd die door de Belgische overheden zijn genomen. Hun vaststelling luidde dat de genomen maatregelen niet volstonden en dat ze de crisis zelfs dreigden te verergeren. Deze tussenkomst werd overgemaakt op 2 juli 2025.
Op 16 september 2026 heeft het Comité van Ministers van de Raad van Europa België opnieuw opgeroepen om zo snel mogelijk alle mogelijke maatregelen te nemen om alle verzoekers om internationale bescherming die hier recht op hebben een opvang conform de wet te garanderen en er zo voor te zorgen dat gerechtelijke beslissingen worden uitgevoerd. Het Comité uitte ook zijn bezorgdheid over het dalende aantal opvangplaatsen voor asielzoekers, terwijl de opvangcrisis in België nog steeds voortduurt.
In het kader van dit onderzoek door het Comité van Ministers hebben Myria en het FIRM een geactualiseerde stand van zaken gepubliceerd. Terwijl honderden mensen wachten op een opvangplaats, kiest de Belgische overheid ervoor om de opvangcapaciteit en het budget van Fedasil te verminderen. Bepaalde maatregelen waarin de wet voorziet, zoals noodopvang, financiële hulp (in plaats van materiële hulp) of een spreidingsplan, probeert de federale regering uit de wet te schrappen. Rechterlijke beslissingen worden nog altijd systematisch niet uitgevoerd.
Daarmee blijft België ingaan tegen de aanbevelingen van het Comité van Ministers.