Vaststellingen

Tijdens het bezoek stelde het NPM risico’s op onmenselijke behandeling vast, met betrekking tot de detentieomstandigheden, plaatsing in isolatiecellen en de toegang tot mentale gezondheidszorg.

  • Het gesloten centrum 127 bis vertoont gelijkenissen met een gevangenisomgeving: ramen met tralies, prikkeldraad, isolatiecellen. Deze omgeving is niet erg geschikt voor administratieve detentie. Bepaalde installaties zijn ook verouderd en slecht onderhouden.
  • Grote kwetsbaarheden van veel mensen die zijn opgesloten: complexe psychische problemen en/of verslavingen. Sommigen krijgen niet de zorg die ze nodig hebben. De toegang tot psychologische zorg is heel beperkt en consultaties bij een psychiater zijn zeldzaam.
  • Belangrijke lacunes in het beleid ter preventie van zelfdoding. Op het moment van het bezoek had het gesloten centrum geen specifieke procedure ter preventie van zelfdoding. De signalering en opvolging van risicopersonen waren ook onvoldoende.
  • Er zijn onvoldoende duidelijke regels voor de plaatsing in isolatiecellen. Mensen kunnen om verschillende redenen in isolatie worden geplaatst: als een tuchtsanctie, om medische redenen, om de veiligheid van de groep te verzekeren of voor hun vertrek uit het gesloten centra, met name voordat ze op het vliegtuig worden gezet. Mensen in afzondering plaatsen houdt een grote beperking van hun rechten in, maar wordt onvoldoende gekaderd. Ook wordt niet altijd rekening gehouden met individuele situaties.
  • Controle van de detentie en de duur ervan leveren ook problemen op. De detentie wordt niet automatisch onderzocht door een rechter en bepaalde mensen blijven lange tijd opgesloten. De berekening van de maximale detentieduur kan in bepaalde situaties opnieuw beginnen, waardoor de opsluiting verlengd kan worden. Tijdens het bezoek waren drie personen al meer dan zes maanden lang opgesloten in het gesloten centrum, waarvan één al 13 maanden op rij.

Het NPM heeft ook meerdere goede praktijken vastgesteld in het gesloten centrum, met name de professionaliteit van het personeel, de dagelijkse begeleiding door een lid van het zorgpersoneel en de multidisciplinaire vergaderingen. Het NPM wijst er ook op dat het personeel in moeilijke omstandigheden werkt, met onvoldoende medewerkers en in een omgeving die niet altijd is afgestemd op de behoeften van de mensen die daar worden opgesloten.

Aanbevelingen

Op basis van de vaststellingen tijdens het bezoek maakt het NPM verschillende aanbevelingen aan de bevoegde autoriteiten:

  • De materiële detentieomstandigheden verbeteren, met name in de isolatiecellen.
  • Zorgen voor toegang tot geestelijke gezondheidszorg op maat van de gedetineerden, met name voor degenen die psychische kwetsbaarheden of verslavingen hebben.
  • De preventie van zelfdoding versterken, met name door een betere signalering en opvolging van risicopersonen. 
  • Afzondering beter reguleren en beperken, en onmiddellijk een einde maken aan bepaalde praktijken, met name de permanente verlichting van cellen en isolatiecellen.
  • De waarborgen tegen onmenselijke behandeling versterken, met name door middel van een onafhankelijk klachtenmechanisme en procedures voor het documenteren en melden van vermeende onmenselijke behandeling.
  • De controle op de rechtmatigheid en de noodzaak van detentie versterken en de regels voor de berekening van de maximale detentieduur herzien.

Het NPM raadt ook aan om de regels voor de werking van gesloten centra in een wet vast te leggen, om de rechten van de personen die daar worden vastgehouden beter te beschermen.