[Advies] Wet op de woonstbetredingen: vage voorwaarden, weinig garanties
Met het “zomerakkoord” van juli 2025 heeft de federale regering in eerste lezing ingestemd met een wetsontwerp dat toelaat om over te gaan tot woonstbetredingen met het oog op de aanhouding van vreemdelingen zonder papieren die een bedreiging vormen voor de openbare orde of de nationale veiligheid. Op verzoek van de minister van Asiel en Migratie heeft Myria in juli 2025 een advies uitgebracht over deze nieuwe wettekst. Op 16 juni 2026 heeft Myria een update van zijn advies rond het wetsontwerp over woonstbetredingen gestuurd naar de leden van de Commissie Binnenlandse Zaken.
Volgens het wetsontwerp kunnen politieambtenaren een privéwoning betreden die wordt beschouwd als de (zelfs tijdelijke) werkelijke verblijfplaats van ten minste één persoon of gezin in irregulier verblijf, en dat zonder toestemming van de bewoners, met machtiging van de onderzoeksrechter en zo nodig met gebruik van dwang, van 5 uur ‘s ochtends tot 21 uur.
Het wetsontwerp lijkt op veel punten op het wetsontwerp dat al in 2017 op tafel lag. De procedure met tussenkomst van de onderzoeksrechter blijft nagenoeg identiek. In tegenstelling tot het eerdere ontwerp, richt het nieuwe wetsontwerp zich – in principe – wel alleen op vreemdelingen die geacht worden de openbare orde of de nationale veiligheid te kunnen schaden, en bevat het enkele waarborgen met betrekking tot kinderen.
Myria identificeert in zijn advies meerdere bezorgdheden met betrekking tot de grondrechten. Bepaalde voorwaarden die essentieel zijn om de eerbiediging van de grondrechten te waarborgen ontbreken nog altijd:
- De noodzaak en de evenredigheid van de maatregel van de woonstbetreding zijn onvoldoende aangetoond;
- het toepassingsgebied is te ruim en de gehanteerde begrippen zijn onvoldoende precies, wat de deur openzet voor willekeur;
- de beoordelingsruimte van de onderzoeksrechter in de procedure is heel beperkt, waardoor hij “geïnstrumentaliseerd” wordt;
- er zijn onvoldoende waarborgen om kwetsbare personen te beschermen;
- meerdere tekortkomingen met betrekking tot het recht op een daadwerkelijk rechtsmiddel werden geïdentificeerd.
Het wetsontwerp over de woonstbetredingen maakt gebruik van een repressief mechanisme ontleend aan het strafrecht, zonder te voorzien in bijbehorende procedurele waarborgen. Aangezien die maatregel een ernstige aantasting vormt van het recht op eerbiediging van het privé- en gezinsleven en het beginsel van de onschendbaarheid van de woning, roept Myria op om de overeenstemming met de beginselen van noodzakelijkheid en evenredigheid (opnieuw) in vraag te stellen.
Op 16 juni 2026 heeft Myria een update van zijn advies rond het wetsontwerp over woonstbetredingen gestuurd naar de leden van de Commissie Binnenlandse Zaken. Sinds de oorspronkelijke versie was het wetsontwerp immers aangepast en Myria achtte het noodzakelijk om een analyse van de nieuwe elementen te delen.
In het kader van de hoorzittingen in de Kamer op 23 juni 2026 heeft Myria vervolgens punten uit deze nota voorgesteld aan de leden van de Commissie. Ondanks de wijzigingen in vergelijking met de eerste versie van de tekst, blijft het wetsontwerp volgens Myria problematisch in het licht van de grondrechten. Het ontwerp slaagt er noch in de risico’s die inherent zijn aan woonstbetredingen te beheersen noch de noodzaak ervan aan te tonen.