Mensenhandel kan ernstige en langdurige psychologische gevolgen hebben voor slachtoffers, die de vorm kunnen aannemen van psychische of fysieke klachten, gedragsveranderingen of zelfs stoornissen zoals posttraumatische stress, depressie, angst en drugsafhankelijkheid. De manier waarop slachtoffers met hun traumatische ervaring omgaan verschilt van persoon tot persoon. Die psychologische kwetsbaarheden kunnen een invloed hebben op het vermogen van slachtoffers om deel te nemen aan de strafrechtelijke procedure, en met name op hun verklaringen. Myria beveelt dan ook aan om de sensibilisering en de opleiding te versterken van alle betrokken actoren (van de eerstelijnsdiensten tot de bodemrechters) rond de psychologische gevolgen en de specifieke behoeften van slachtoffers.

Het scheppen van een veilige en rustgevende omgeving, waarbij er rekening wordt gehouden met de (psychologische) kwetsbaarheden bij slachtoffers, bevordert hun emotionele veiligheid, hun vertrouwen in de autoriteiten en hun bereidheid om mee te werken aan het onderzoek. Myria heeft vastgesteld dat de politie- en inspectiediensten tijdens verhoren aandacht hebben voor kwetsbaarheden bij slachtoffers van mensenhandel. Daarbij wordt er aan de slachtoffers tijd en ruimte gegeven, actief naar hen geluisterd en gelet op hun lichaamstaal. Myria moedigt het voortzetten van de bestaande goede praktijken aan, zoals de aanwezigheid van een vertrouwenspersoon (bijvoorbeeld een medewerker van een gespecialiseerd opvangcentrum) of het verhoren van slachtoffers in de lokalen van de opvangcentra indien nodig.

Er vallen nog andere goede praktijken aan te stippen. Zo zijn er voor de meest kwetsbare slachtoffers speciaal ingerichte verhoorruimtes waar speurders de nodige tijd nemen en zij slachtoffers vrijuit laten vertellen. Daarnaast worden aanvankelijke incoherenties in de verklaringen van slachtoffers terecht beschouwd als een normaal proces. De aanpak door de EVA-onthaalcellen (Emergency Victim Assistance) binnen de Brusselse politiezones vormt in die zin een goed voorbeeld.

De gespecialiseerde centra vervullen een cruciale rol bij de ondersteuning van slachtoffers van mensenhandel. Ze bieden begeleiding die zoveel mogelijk is afgestemd op de complexe behoeften van slachtoffers. In het kader van het beschermingssysteem voor slachtoffers van mensenhandel biedt de reflectieperiode van 45 dagen hun de kans om te herstellen, zodat ze in alle sereniteit kunnen beslissen of ze al dan niet met justitie willen meewerken. Die periode kan wel soms te kort blijken voor slachtoffers na ernstige traumatische gebeurtenissen. Myria pleit daarom in deze gevallen voor een verlenging van de periode tot drie maanden.

In 2024 werden er in België 346 inbreuken inzake mensenhandel en 176 inbreuken inzake mensensmokkel vastgesteld door de politie. Bij de correctionele parketten kwamen er 355 strafzaken wegens mensenhandel binnen, waaronder 108 zaken in het ressort Brussel, en 138 zaken wegens mensensmokkel. De gespecialiseerde centra ontvingen 1.558 meldingen in 2024, wat aanleiding gaf tot het opstarten van een begeleiding voor 152 individuen. Van hen waren er 142 het slachtoffer van één of meerdere vormen van mensenhandel, waarbij het met name om economische en seksuele uitbuiting ging. Zeven personen waren het slachtoffer van mensensmokkel met verzwarende omstandigheden en drie individuen waren zowel het slachtoffer van mensenhandel als van mensensmokkel. Meerdere van die slachtoffers waren minderjarig. Negentien minderjarige en jongvolwassen (vermoedelijke) slachtoffers van mensenhandel en/of -smokkel werden in 2024 ook opgevangen bij Esperanto en Meza. Vier onder hen stapten in de bijzondere procedure voor slachtoffers en werden dus eveneens begeleid door een van de gespecialiseerde centra.